Uitkeringen Nederlandse Overheid

Sociale zekerheid en uitkeringen

Leven zonder inkomen is lastig. Vandaar dat we in Nederland een publiek stelsel van verzekeringen kennen, genaamd de sociale zekerheid. Dit zekerheidsstelsel verzekert Nederlanders door middel van een uitkering toch van een sociaal minimum inkomen als deze persoon tijdelijk of permanent geen loon ontvangt. Dit sociale zekerheidsrecht geldt dus als bijvoorbeeld iemand zonder werk raakt of ziek wordt, de leeftijd bereikt om te stoppen met werken of zwanger is. De drie meest voorkomende overheidsuitkeringen zijn:

Samengevat zorgt het sociale stelsel in Nederland dat gepaste (financiële) ondersteuning wordt verleend, wanneer een gezinssituatie of een natuurlijk persoon daarom vraagt. Het sociale-zekerheidsrecht regelt op basis van solidariteit en samenhorigheid dat er collectief gezorgd wordt voor alle Nederlanders. Mensen die een hoog belastbaar inkomen hebben dragen meer bij aan het stelsel dan mensen met een laag inkomen.

De Sociale zekerheid in Nederland is vanuit de wetgeving goed geregeld in vergelijking met andere landen in Europa en de rest van de wereld. Er zijn drie groepen wetten hierop van toepassing:

  1. wetten in het belang van het wegvallen van het inkomen,
  2. wetten betreffende de kosten voor medische zorg,
  3. wetten die de ouderdoms- en weduwenpensioenen regelen.

Welke sociale verzekeringen zijn er?

Er zijn twee varianten sociale verzekeringen : Werknemersverzekeringen en Volksverzekeringen.

Een Werknemersverzekering wordt betaald door een inkomensafhankelijke premie voor werknemers. Volksverzekeringen daarentegen worden gefinancierd door inkomensafhankelijke premies en belastingen.

Als je werk hebt dan ben je bij wet verplicht om sociale premies te betalen over een gedeelte van het loon dat je verdient. Het is een afdracht van geld om een ziek, werkloos of zwanger persoon een uitkering te geven. Wil je jouw bruto belastbaar inkomen berekenen, klik dan hier.

Daarbij bestaat er naast de sociale verzekering ook nog iets dat heet sociale voorzieningen. Soms is het zo dat je met een laag inkomen in aanmerking komt voor een subsidie of andere sociale regeling.

Het grootste verschil zit dus in het feit dat men voor de sociale verzekeringen een premie verschuldigd is en dat de sociale voorzieningen door het rijk, via de belastingen, worden gefinancierd.

Werknemersverzekeringen uitgelegd

Dit type verzekeringen is verplicht bij wetgeving en geeft werknemers in loondienst bij een bedrijf de zekerheid tegen het inkomensverlies als ze tijdelijk ziek, werkeloos, arbeidsongeschikt worden. Ook verzekerd het ze voor zwangerschapsverlof of verlof tijdens adoptie. De financiering van de werknemersverzekeringen wordt door middel van premies ingehouden. Een vastgesteld bedrag gaat via de werkgever naar de belastingdienst. De uitbetaling van de verzekering wordt door het UWV gedaan.

De verplichte werknemersverzekeringen eindigen als een werknemer 65 jaar wordt. Er hoeven geen premies te worden betaald als de werknemer na deze leeftijd een voortzetting van het dienstverband wil.

Een werkgever heeft recht op premiekorting wanneer het bedrijf besluit om een gedeeltelijk arbeidsgeschikte in loondienst neemt.

Welke werknemersverzekeringen zijn er?

In Nederland kennen we de onderstaande werknemersverzekeringen:

  • WW – Werkloosheidswet
  • WAO – Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering
  • ZW – Ziektewet
  • WIA – Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen

De WIA is opgesplitst in twee regelingen:

  • IVA – Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten
  • WGA – Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten

Volksverzekeringen uitgelegd

De volksverzekering is een verplichte verzekering voor alle legale inwoners van Nederland. Ook geldt dit voor personen die als niet-ingezetene met een arbeidsovereenkomst werken en wonen in Nederland. De volksverzekeringen worden gefinancierd door het betalen van heffingen, de zogenaamde loonbelasting, aan de Belastingdienst. De Sociale Verzekeringsbank is als instantie verantwoordelijk voor de uitkering van de verzekering. Iemand die niet verplicht verzekerd is, kan op basis van bepaalde risico’s een vrijwillige verzekering afsluiten.

Welke volksverzekeringen zijn er?

In Nederland kennen we de volgende volksverzekeringen:

  • AOW – Algemene Ouderdomswet
  • Anw – Algemene Nabestaandenwet
  • AKW – Algemene Kinderbijslagwet
  • AWBZ – Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten

Sociale voorzieningen uitgelegd

De bedoeling van sociale voorzieningen is om Nederlanders die niet in aanmerking komen voor een volks- of werknemersverzekering toch te helpen. Het geldt als een laatste manier om een bestaansminimum te verschaffen. Daarom wordt het ook vaak als sociaal vangnet gezien.

Voor sociale voorzieningen is men geen premies verschuldigd. Als u ingezetene van Nederland bent en recht hebt op een sociale voorziening dan wordt deze geheel uit de algemene middelen van de Overheid. Vanuit het solidariteitsgedachte worden sociale voorzieningen gefinancierd door het heffen van diverse belastingen.

Welke sociale voorzieningen zijn er?

In Nederland kennen we de volgende voorzieningen:

  • Wajong – Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jong gehandicapten
  • WWB – Wet werk en bijstand
  • IOW – wet inkomensvoorziening oudere werklozen
  • TW – Toeslagenwet
  • WIJ – Wet investeren in jongeren
  • IOAZ – Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen
  • IOAW – Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkeloze werknemers

Personen met Uitkering in Nederland

Het Centraal Bureau voor de Statistiek houdt ook gegevens bij over arbeid en inkomen. Bent u geïnteresseerd in grafische weergaven van de sociale zekerheid in Nederland? Bijvoorbeeld van iedereen met een uitkering per Nederlandse gemeente dan klikt u hier. U kunt in de grafiek 3 uitkeringen selecteren en per 1000 inwoners het aantal uitkeringsgerechtigden zien.